Na een lang, lang beraad besloot ik weg te gaan. En ik zou daarover kunnen schrijven:[…] Na een vrij kort beraad besloot ik caSINO te publiceren. En ik zou daarover kunnen schrijven:[…]


Hebban, boekensite & lezerscommunity
Zo zondag #14
Gastcolumn door Frieda Mulisch
26 maart 2017

Geen gevecht
Na een lang, lang beraad met mijzelf besloot ik weg te gaan. En ik zou daarover kunnen schrijven:

Gekmakend was de angst en waren de meningen die op lieftallige manier gespuwd werden. Het was mijn interpretatie, dat wist ik. Maar toch. Ik stortte mijn hart uit bij de doofstomme zo leek het, ik voelde mij onopgemerkt. Ik sprak tegen wie dan ook, maar bovenal tegen de halvegare in mijzelf. Ik praatte hardop tegen mij. Schreeuwde op straat en fluisterde tegen muren. Ik verwijderde mij en klampte me vast aan wat of wie me ook maar vangen kon. Ik wilde iemand vinden die mij liefdevol helpen kon, iemand, misschien ikzelf, die mij echt wilde kennen. Die, gewoon, naar me keek. Die me zag. Die me hielp de eerste stap te zetten en zei dat het goed was. Iemand die zag dat ik was wat ik maakte, bovendien. Nietzsche zei: De hoop is het kwaadste der kwaadste, omdat zij de marteling verlengt. Ik durfde eindelijk te hopen maar dat, juist dat, die hoop, maakte volstrekt maniakaal krankzinnig.

Maar nee hoor, zo voelde ik het nooit. Het was geen gevecht.

Dus ik bleef nog even, en was reeds weg. Gooide alles over een andere boeg. En ik begon te schrijven aan caSINO, naar een idee van mijn goede vriend Marc Allick. Een boek over datende veertigers, over de zoektocht naar liefde, over seks en over vriendschap. Verteld vanuit een man en vanuit een vrouw, dat was er volgens hem nog niet. Samen verzamelden we de verhalen voor caSINO. Vrienden deelden in volste vertrouwen hun grootste geheimen – alles in het boek is echt gebeurd. En wat hebben we gelachen. Trouwens, ook niet onbelangrijk, het werd weer zomer. Terzijde, ik werd verliefd. En weet je, ik was bijna écht vertrokken, tot ik echt vertrokken was. Ja, daar ging ik terwijl ik schreef en schreef en schreef.

Na een vrij kort beraad met mijzelf besloot ik, aan de hand van Marc, caSINO te publiceren. En ik zou daarover kunnen schrijven:

Maar, was het boek wel urgent genoeg? Kon ik wel opboksen tegen mijn vader, De Grote Schrijver? Zou ik ergens op afgerekend worden, worden afgemaakt, met de grond gelijk worden gemaakt? Moest ik schrijven onder een pseudoniem of juist niet? Was ik wel intellectueel genoeg? Waarom was ik zo zelfverzekerd? Mijn vader oordeelde nooit, maar de buitenwereld gebruikte toch juist hem om over mij te oordelen? Kon ik het aan? Wie dacht ik wel niet dat ik was? Een beetje misbruik maken van zijn roem, ik bedoel, hoe makkelijk was het nou helemaal om te vechten met de wapens die ik had terwijl het mijn wapens niet waren? De meningen die men had over de dochter van, de onjuiste interpretaties over wat ik schreef waar ze mij mee probeerden uit te dagen … Alles was vervlochten met elkaar, en die knoop moest en zou ik er uit halen, op eigen houtje, want ik stond er wat die knoop betreft alleen voor. Nietzsche zei: Iedereen heeft precies zoveel ijdelheid als het hem aan verstand ontbreekt. De inkt was op, het papier onbeschreven. Ik was lamgeslagen.

Maar nee, ben je gek?! Ik voelde het nooit zo! Het was geen gevecht, maar een geboorte. En dus baarde ik het voorjaar na die zomer mijn vierde kind: caSINO (en werd gek van blijdschap en dankbaarheid).

Frieda Mulisch (Amsterdam, 1974) is de dochter van Harry Mulisch en kunstenares Sjoerdje Woudenberg. Frieda Mulisch heeft altijd in de culturele sector gewerkt, onder meer als scenarioschrijfster. Nooit vergat ik jou is haar poëziedebuut. Haar debuutroman caSINO verscheen in maart 2017.

Soms moet je even helemaal stilstaan. Om bij die ander te kunnen zijn.

Boekenpost Tegenstrijdigheden-Daan&Frieda
Boekenpost
nummer 137
mei / juni 2015

Tegenstrijdigheden
Een reisverslag

Bij het diner ter ere van het 25-jarig jubileum van uitgeverij Prometheus zit ik naast Daan Heerma van Voss. Als ik me hartelijk voorstel, kijkt hij serieus.

Ik grijp mijn kans en vat een idee, een smoes zo je wilt: hem interviewen, ergens, waar dan ook. En route pratend over hem, zijn boeken, het leven. Hij mag kiezen waar naar toe. Hij stemt in. En kiest de locatie. Auschwitz.

Lies hier het hele artikel

Muziek is de hoogste kunstvorm. Denken, schrijven gaat niet samen met muziek. Naar muziek moet je luisteren.

Boekenpost Moederschoot-bureau
Boekenpost
nummer 133
september / oktober 2014

De moederschoot van al zijn woorden.
Frieda Mulisch in de werkkamer van haar vader.

Voor mij was de werkkamer, gewoon, wat ie was. Een van- zelfsprekend deel van het huis. Het kind van een levende va- der houdt zich doorgaans niet bezig met de inrichting en sfeer van va- ders’ kamer. Ik in ieder geval niet. Die dingen gaan pas na de dood leven – te laat. En dat betekent: spijt.

Het derde land
Mijn vader herkende in iedereen een vage bekende. Als we al- lemaal afstammelingen zijn van Australopithecus, of Adam en Eva zo je wilt, zijn we met z’n zes miljarden één grote familie.

Mijn derde herinnering
Muziek was de hoogste kunstvorm volgens mijn vader. En ik kan niet anders dan het met hem eens zijn. Muziek luisteren deed hij echter niet of nauwelijks in zijn werkkamer: denken, schrijven gaat niet samen met muziek. Naar muziek moet je luisteren.

Lees hier het hele artikel

Geruïneerd geest de zucht. / de adem de schaduw de grond. / houtwaar buigt de kist vervloekt. / het graf sist in een ruimte. / de kas is onwelluidend.

foto Harmen de Jong
foto Harmen de Jong

het Parool
18 okt 2014

Klapstoel
tekst Eva Hoeke

Frieda Mulisch (1974) is de dochter van schrijver Harry Mulisch. Afgelopen week verscheen haar eerste dichtbundel, Nooit vergat ik jou.

Deze dichtbundel is voor mij iets heel natuurlijks. Ik was gedichten van mijn vader aan het lezen en begon vanzelf te schrijven.

Lees hier het hele artikel